wat extra licht tijdens donkere dagen

Een kleine vier jaar geleden, niet lang nadat m’n ‘tweede leven’ zich na veel gedoe aangediend had, trachtte ik voor de eerste keer zelf enkele pepertjes en paprika’s te kweken, volstrekt ondeskundig, en gebruik makend van zaadjes uit supermarktvruchten. Tomaatjes had ik al vaak geteeld, maar nog nooit zelf gezaaid.
Dat lukte allemaal aanzienlijk beter dan ik had gehoopt – laat staan verwacht. Doch m’n zaailingen waren lang en slungelig, en pas in augustus kon ik de eerste vruchten oogsten.

Het jaar nadien prutste ik met wat rommel en enkele leds een redelijk onnozel minigroeilampje in mekaar, alsook een minipropagator. De zaadjes ontkiemden heel snel door de extra warmte, en de zaailingen groeiden als kool door het extra licht. Ik maakte de fout van de zaailingen te lang in de warme propagator te laten, en ik kreeg alsnog langgerekte zaailingen. Desondanks groeiden ze sneller en beter. Het lampje is veel te klein voor planten groter dan prille zaailingen, maar het is de voorbije jaren al heel nuttig gebleken. (klik op de foto’s om te vergroten)

In m’n tuinkot stond een defecte leeslamp al twee jaar te wachten op een betere bestemming dan het verzamelen van stof. Die lamp bouwde ik om tot een flexibele en wat grotere groeilamp. Dat gaf goede resultaten, maar de lamp was was eigenlijk nog steeds te klein voor m’n zaailingentafeltje aan het raam.

Begin dit jaar ging ik, alvorens te zaaien, opnieuw aan het knutselen. Het resultaat was iets waarmee ik extra licht over een wat grotere oppervlakte kon geven. Het moest verstelbaar zijn in hoogte, om mee te gaan met de groei van de plantjes, en het mocht geen zonlicht tegenhouden – want dat is natuurlijk het allerbeste groeilicht. En het moest heel goedkoop te maken zijn, en in ieder geval heel energiezuinig. Met de huidige enigszins uit de hand gelopen energieprijzen ben ik daar nu heel bij om. En het gaf een mooi resultaat. (klik op de foto’s om te vergroten)

Eerder dit jaar zaaide ik zonnedauw, wat me twee mooie plantjes opleverde. Eentje heb ik op een slaapkamer aan een raam gezet. Helaas heeft onze woning weinig zonnige plekjes die geschikt zijn voor planten, en de beschikbare plaats op een zonnige vensterbank is nogal beperkt. De tweede zonnedauw kreeg een plekje op een plaats in huis die eigenlijk te donker is. Omdat ik het met veel ijver opgekweekte plantje niet wou laten verpieteren, flanste ik met een restje groeiledstrip, wat afvalhout en een overschotje verf een extra lamp in mekaar, speciaal voor dat plantje. Nu ben ik heel benieuwd om beide plantjes na het aankomende voorjaar opnieuw met elkaar te vergelijken.

Tip: als je plantjes aan een raam of onder en lamp zet, dan zal een reflecterende folie de hoeveelheid nuttig zonlicht voor de plantjes aanzienlijk verhogen. Je kan bijvoorbeeld ook een oude spiegel gebruiken. Zelfs een vel wit papier helpt. Ik gebruikte een restje radiatorfolie.

Ik schafte me ook twee extra ledlampen aan om tijdens de somberste donkere dagen gedurende enkele uren te laten branden. Niet meer dan dat, want energiekost en zo. Die lampen geven een zee van wit licht, maar worden helaas nogal warm aan de bovenkant en zijn niet enorm stevig gemaakt. Ze zijn dan ook spotgoedkoop. Een lamp sneuvelde deze winter in m’n tuinkot. Ik heb nu met koelpasta extra koelvinnen uit m’n elektronicaspullen bevestigd op de resterende lamp, om de levenduur hopelijk noemenswaardig te verlengen.

We sluiten intussen stilaan 2022 af, en in m’n lochtingste zijn slechts nog vier rode kolen, enkele gelijkgekleurde bietjes en een stuk of wat preistengels te vinden. Maar ik popel alweer om in februari aan het volgende moestuinseizoen te beginnen.

Groeten,
Guy

Vragen of opmerkingen? Shoot!

het nieuwe lochtingseizoen: peper, paprika, tuinbonen en gember

Het nieuwe lochtingseizoen is begonnen. De pepertjes zijn al verspeend, de paprika’s ontkiemd en de eerste 25 tuinbonen voorgezaaid. Met de peper en de paprika ben ik een week later begonnen dan vorig jaar. M’n zelf in mekaar geknutselde minipropagators geven de plantjes genoeg voorsprong, zo heb ik vorig jaar gemerkt. Vrouwlief heeft het beginnende tropische woud in de betreffende kamer getolereerd, maar wat haar betreft mag het allemaal wat minder zijn. Ze heeft de moestuin liever buitenshuis.
Om één of andere reden vond ik het een goed idee om m’n moestuinavonturen eens weer te geven in ‘draadjes’ op m’n lochtingtwitteraccount. Zo lopen daar momenteel al een peper-, paprika-, tuinboon– en gemberdraadje. Voor de noorderburen die mogelijks de nomenclatuur niet meteen kunnen thuisbrengen: ‘lochting(ske)’ is Vlaams voor ‘moestuin(tje)’.

Ik beperk me dit jaar opnieuw tot drie variëteiten pepertjes: jalapeño, Spaanse peper en habanero. Dat dekt alle toepassingen die ik voor ogen heb: mild, redelijk heel en heet. En voldoende opbrengst om genoeg sambal oelek te maken tot de volgende oogst er is.

Van paprika kan een mens niet genoeg hebben. De klassieke blokpaprika gaf me minder opbrengst dan de puntpaprika, dus nu méér puntpaprika en minder blokpaprika. Ik heb ook een kleine snackpaprika toegevoegd voor uit het vuistje, en ‘Yellow Elephant’ voor gewoon véél paprika. (de zaadjes voor deze laatste twee bekwam ik hier) Het zaaien en laten opgroeien gebeurt op dezelfde manier als de peper.

Ook tuinbonen zaai ik voor in wc-rolletjes, in twee keer. Je weet nooit dat een ‘batch’ door omstandigheden mislukt. Spreiding van het risico, zeg maar. De eerste batch kreeg te maken met de strenge vorst, en heb ik in m’n kleine serre beschermd met enkele afgedankte vlaggen. (Wanneer een bedrijf het bedrijfslogo verandert, is dat doorgaans niet meer dan een door dure communicatiespecialisten aangeraden maar verder volstrekt nutteloze verspilling van tijd en geld. In het beste geval zorgt het voor een enorme hoop bruikbaar kladpapier, met oud logo bedrukte omslagen voor diverse huis- tuin- en keukentoepassingen, en obsoleet geworden bedrijfsvlaggen om in de winter planten mee af te dekken. Maar we dwalen ongetwijfeld af.) Zodra de eerste reeks tuinbonen ontkiemd is, gaan ze de grond in, en dan zaai ik de tweede helft.

Gezien het succes van m’n gemberexperiment vorig jaar, heb ik deze keer twéé stukjes gember gekocht om te trachten verder te kweken. Vorig jaar bleek de bloempot waarin ik de gember geplant had, uiteindelijk nogal aan de kleine kant uit te vallen. Dat moet deze keer beter. Enkele prijsvergelijkingen leerden me snel dat het veel goedkoper is om van die bouwemmers te kopen, in plaats van bloempotten met een gelijkaardige diameter. Die bouwemmers zijn bovendien stevig én hebben een handig handvat. Je moet natuurlijk wel enkele gaten in de bodem maken, zodat overtollig water weg kan.

Ik heb geen idee of ik vorig jaar gewoon beginnersgeluk had met m’n gemberknolletje. Maar omdat het zo succesvol was, doe ik het nu – op de grotere pot na – op precies dezelfde manier.

Vorige week vroor het nog de stenen uit de grond, maar de komende dagen wordt het heel zacht weer. Een verschil van 20°C op een goede week tijd.

Dan kunnen we stilaan weer buiten beginnen te prutsen. M’n lichaam en geest zijn allebei toe aan wat fysiek buitenwerk. Ik ben vooral benieuwd wat het effect zal zijn van de mulchlaag waarmee ik voor het eerst m’n moestuin afdekte om tijdens de winter de grond te beschermen. Zo’n laag beschermt de aarde tegen de weersomstandigheden en stimuleert het bodemleven hopelijk genoeg, zodat spitten overbodig wordt. En als de entropie doet wat ze altijd doet, voedt de mulchlaag ook de bodem. Biochemische processen kunnen de wonderbaarlijkste succesjes boeken en prachtige dingen laten groeien, maar op het einde van de rit wint de entropie altijd. Je bent de basis van een hoofdwet of je bent het niet.

Vorig jaar zat ik soms te knoeien om water te geven aan de verspeende plantjes in huis. De plantenspuit geeft te weinig debiet, en m’n gietertje is te lomp. Het water komt te geweldig uit de tuit, het is moeilijk om precies te doseren, en er werd al eens water in het rond gesmost. Met behulp van een beetje teflon, een stukje plastiek dat ik van een oude speelgoedtoeter afgezaagd heb, en zo’n plastieken injectiespuit heb ik nu iets om heel precies water te geven, netjes op de juiste plaats en precies de juiste hoeveelheid. Het tuitje kan gewoon naar believen van de gieter gehaald en er terug opgestoken worden.

Je kan natuurlijk ook gewoon een plantengieter met lange smalle tuit kopen, maar ook zo’n tuit vind ik soms nog te breed. Er kan vaak ook maar weinig water in zo’n gieter. En waarom iets kopen als je het ook gewoon met rommel in mekaar kan bricoleren, helemaal zoals je het zelf wenst? Geen grondstoffen nodig, geen productie, geen energie, geen transport. Of het milieubewuste creativiteit betreft, dan wel ordinaire gierigheid, dat laat ik gemakshalve graag in het midden.

Groeten,
Guy

educatief moment met zaaitips

Het was eigenlijk nooit de bedoeling om hier de educatieve toer op te gaan. Het wereldwijde web staat reeds vol met tips, goede en minder goede raad en al dat soort leerrijk gezaag. Anderzijds, als een mens toch al door het bos de bomen niet meer ziet, wat zou de ene extra boom dan nog uitmaken. Ik zet al graag eens een boompje op, en aangezien dat IRL maar al te vaak op eyerolls (geroloog is een te raar woord) en gezucht wordt onthaald, of gewoon geskipt (ja, dat soort taalgebruik krijg je dus met twee tieners in huis), gooi ik het hier maar allemaal in de virtuele groep. Het toetsenbord luistert altijd zonder morren. En zo gebeurt het dat ik hier enkele zaaitips herkauw.

Gisteren las ik een stukje van een sympathieke dame, die moeite had met tomatenzaadjes fatsoenlijk in een wc-rolletje te zaaien. Vandaag nam ik zelf enkele zaadjes van rode kool ter hand, alsmede vier rolletjes gevuld met zaaigrond, en herinnerde me hoe ik vorig jaar zelf vreselijk stond te sukkelen met piepkleine donkere zaadjes die ik ordentelijk geschikt in een even donkere stukje aarde wou zaaien. Je hoopt dat je welgeteld één minuscuul zaadje min netjes op het daartoe voorziene plekje hebt laten vallen, maar je hebt er verder het raden naar. De zaadjes zijn volkomen onvindbaar geworden.

▶️ En plots dacht ik aan een plastieken lepel, formaat eetlepel, die ik ergens bewaard had. Als je daar een klein gaatje in boort, dan hoef je maar een zaadje op de knalwitte lepel te leggen, het gaatje boven de gewenste zaaiplek te leggen, en het zaadje bijvoorbeeld met een potloodpunt naar het gaatje te manoeuvreren en hupla, zo gezegd, zo gedaan! “Zo gezegd, zo gedaan!” is trouwens een frase die me diep in het geheugen gegrift staat door een elpee met ingesproken sprookjes die ik als kind een onnoemelijk aantal keer beluisterd heb. En elpee, oftewel LP, beste kinderen, is de afkorting van ‘langspeelplaat’. Dat is een oud schijfvormig voorwerp dat diende om met behulp van een mechanisch apparaat naar muziek te luisteren. Een beetje zoals de CD vroeger, zijnde de Compact Disc, maar dan nog veel ouder. De dieren konden toen nog praten, dat weet ik van de pratende dieren op die sprookjesplaat. Maar zou het evenwel kunnen dat we ietwat afdwalen?
Je kan nog verifiëren of het zaadje wel degelijk helemaal door het gaatje gevallen is, door even met de punt van het potlood door het gaatje te gaan.

*Bovenaan in de lepel een piepklein zaadje van rode kool. Onderaan het gaatje in de lepel. Zo kan je het zaadje precies op de gewenste plek zaaien*.

▶️ Vorig jaar had ik al iets gelijkaardigs gedaan met zaadjes in een vierkant potje, een zogenaamd “P9” potje. Je vult de potjes met aarde, en je drukt het oppervlak van het ene potke wat vlak met de onderkant van het andere. Je legt de mal met gaatjes er op, duwt met een potloodpunt door de gaatjes kleine putjes in de aarde, en je dropt een zaadje in elk gaatje. Wanneer een zaadje het doel gemist heeft, zie je het donkere zaadje heel goed liggen op het witte papier, en kan je het zaadje alsnog met dezelfde potloodpunt naar het gaatje koteren.

*Met deze eenvoudige hulpmiddelen kan je één of meerdere zaadjes precies op de gewenste plek in een potje steken.*

▶️ Vandaag bedacht ik nog iets, na het lezen van de zoveelst tekst waarin zaaisels afgedekt worden met een dun laagje grof wit zand of vermiculiet. In dit stukje kan je lezen dat ik steeds fijngemalen eierschalen heb, om te mengen bij het kiekeneten. Als ik dit nu eens gebruik als grof wit zand? Zo gezegd, zo gedaan! (Enkele potjes heb ik met rust gelaten, als vergelijkingsmateriaal. Niet dat ik verwacht dat ik echt het verschil zal zien, maar toch… Ik zou het me blijven afvragen als ik het niet zou doen.) Het leek me handig om bij m’n zaaispulletjes een portie van dit ‘grof zand’ te bewaren, zodat ik niet telkens naar het kiekenskot moet. Daarvoor kwam een leeg kruidenbusje met grote strooiopening in aanmerking.

fijn grit van gemalen eierschalen in plaats van grof zand of vermiculiet

▶️ Om te weten welk zaadje in welk potje zit, gebruik ik de tie-wraps waarover ik het hier had.
Wanneer ik iets buiten zaai, valt zo’n tie-wrap nogal klein uit, en identificeer ik het rijtje zaaisel met behulp van een plastieken lepeltje of vorkje, gewoon omdat hier een hele zak van die spullen al rondslingerde sedert de peutertijd van de kinderen. Ik vermoed dat ieder huisgezin ergens wel één of ander soort ongebruikte rommel heeft die hiervoor kan dienen.

▶️ Zaaisel en scheutjes zijn geweldig kwetsbaar en moeten beschermd worden tegen de lokale fauna. Ontkiemende zaadjes worden vaak opgepikt door vogels. Dan zwijg ik maar over katten die soms in mijn klein lochtingske komen schijten en de hele boel kapotscharten. Het is best om de zaaisels af te dekken, tot de plantjes groot genoeg zijn. Ik gebruik daarvoor stukken gaasdraad, en enkele plastieken kappen die naar verluidt ooit van afgedankte straatverlichting kwamen en die mijn buurman – hij ruste in vrede – gebruikte. Mijn andere buurman – hij ruste eveneens in vrede – gebruikte stokjes waarmee hij een touwtje spande boven de gezaaide rijtjes, en bevestigde stukken folie aan dat touw teneinde ongewenst gevogelte af te schrikken.

Vorig jaar werden m’n staakbonen, zodra ze uitkwamen, systematisch opgevreten door duiven. Wel, niet echt opgevreten. De rotbeesten pikten het pas ontkiemde scheutje uit in de hoop dat het een vette worm of larve of weet-ik-veel-wat was, en lieten het dan liggen omdat het bij nader inzien toch niet zo’n lekker hapje was als verhoopt.

Nochtans had ik een levensgrote vogelverschrikker naast de bonen gezet, rondbengelende oude cd’s boven de bonen opgehangen, en de bonen ietwat afgeschermd. Alleen bleken bonen die rond een hoge stok gezaaid zijn, moeilijker te beschermen dat struikbonen. Ik heb daar iets op gevonden, en zal dat te gepasten tijde met een foto toelichten.

▶️ Heb je dat soms ook, dat je op het einde van de rij te weinig of te veel zaadjes of plantjes hebt, omdat je de tussenafstanden minder correct ingeschat had dan gedacht? Met dit eenvoudig hulpmiddel kan je dat vermijden. Ik gebruikte een restje panlat. Eén zijde van de afstandslat is gemarkeerd per 2 cm, een andere zijne per 3 cm, de derde zijde per 10 cm, en de vierde per 15 cm. De zijden van 10 en 15 cm hebben middenstreepjes van resp. 5 en 7,5 cm.

Groeten,
Guy

Toegevoegd 22/09/2020:

▶️ Die fijnmazige plastieken netjes rond look of andere voedingswaren, gooi je dat nu bij het PMD of bij het restafval? Geen van beide! Gebruik ze om de drainagegaten in bloempotten te bedekken, in de plaats van potscherven.

zaaien in wc-rolletjes: zin of onzin?

Vandaag surfte ik nog even rond op de golven van de moestuinsectie van het wereldwijde web van wijsheid, meer specifiek om te leren over andermans ervaringen met het voorzaaien in wc-rolletjes. Ik kwam tot de conclusie dat de methode vrij veel navolging kent, maar ook dat sommige moestuiniers het niet helemaal goed begrepen hebben.

Zo kwam ik terecht bij Jelle, die stelt dat zaaien in wc-rolletjes geen goed idee is, en ook bij Tine, die het geen erg succesvolle methode vindt. Wanneer ik naar hun foto’s kijk, wordt me al snel duidelijk waarom dat het geval is.
In beide gevallen zijn de tomaten voorgekiemd in een potje of zo, en daarna werden zaailingen overgeplant in een wc-rolletje, waarin ze veel minder goed floreerden dan hun broertjes/zusjes in een gewoon bloempotje. Dat is evenwel niet de bedoeling. Zo’n rolletje is te klein om een plantje te laten opgroeien, en het karton is te waterdoorlatend.

Waarvoor gebruiken we dan wc-rolletjes? Wel, om rechtstreeks in te zaaien. Wc-rolletjes zijn gemakkelijk met veel tegelijk in een bakje op een warme plaats te zetten, en af te dekken zodat ze niet uitdrogen. Zodra het plantje ontkiemd is, en zijn eerste paar ‘echte’ blaadjes heeft, moet het echter verspeend worden naar een groter potje. Zo’n rolletje is niet geschikt om de plantjes langer in te laten groeien. Eerst elders laten ontkiemen, en daarna verspenen naar een wc-rolletje is niet alleen een enorm gepriegel, het is ook gewoon geen goed idee.

Jolanda maakt in haar – overigens erg lezenswaardige – blog melding van een ander probleem.
Sommige zaadjes zijn inderdaad niet handig in zo’n rolletje te mikken. Daar bestaan evenwel vrij eenvoudige oplossingen voor: een trechterje, een tot trechter gerold papiertje, of misschien vind je wel inspiratie op de gedetailleerde website van Sjef.

Is zaaien in wc-rolletjes een mirakeloplossing? Zeker niet, het heeft voor- en nadelen.

Wat zijn, naar mijn ervaring, de voordelen van wc-rolletjes?

Het neemt weinig plaats in om op een warme plaats te zetten (bijvoorbeeld een radiator, een warme vensterbank, een verwarmingsmatje,…)
Elke zaailing kan individueel verplaatst of verspeend worden
Erg eenvoudig om te verspenen: met rolletje en al in een potje, of in volle grond. Het rolletje verteert snel.
Er is geen enkele verstoring van de wortels bij het verspenen, dus ook geschikt voor plantjes die niet graag verspeend worden.
100% gratis en 100% milieuvriendelijk.

Nadelen:

Niet geschikt om plantjes lang in te laten groeien. Droogt snel uit indien onafgedekt op een warme plaats.
Je moet genoeg kakken om genoeg rolletjes te verzamelen, als je erg veel op deze manier wilt zaaien. Ik heb slechts een klein lochtingske, en ik heb vandaag 17 februari al 50 à 60 rolletjes gebruikt. Over drie weken heb ik er nog een 15-tal nodig, voor de tomaten. Voor een doorsnee huisgezin is het evenwel geen probleem om genoeg bij mekaar te kakken.
Mogelijks is een rolletje wat klein om een zaadje mooi in het midden te mikken, maar daar bestaan echter eenvoudige hulpmiddelen voor, en het hoeft ook niet exact in het midden te zijn.
De rolletjes worden vies en kunnen beschimmelen, zeker bij een lange kiemtijd. Dat maakt natuurlijk ook gewoon deel uit van het verteringsproces, maar je kan dat beperken door speciale zaaigrond te kopen, daarin zijn de meeste kiemen door verhitting gedood. Je kan zelf ook gezeefde compost verhitten in de oven of in een oude pan, maar de ervaring leert me dat dit ~~heel onaangena~~ stinkt.
Voor mensen met ernstige longproblemen of immunosuppressieve medicatie kan het omwille van schimmels (net als bij blootstelling aan potgrond, compost, hopen groenafval of grasmaaisel, dierenvoeder, uitwerpselen van kippen of andere vogels, hooi of stro,…) zonder voorzorgsmaatregelen* een risico zijn.
*: niet in leef- of slaapkamer houden, handen wassen na aanraking, ook kledij verversen na intensief contact, opletten met wat je inademt, niet nodeloos in potgrond wroeten, niet tegen de wind in verspenen of compost verspreiden, evt. mondmasker,…

Tips voor het zaaien in wc-rolletjes:

Vóór het ontkiemen is vooral warmte belangrijk in het geval van peper, paprika of tomaten. Na het ontkiemen hebben de plantjes minder warmte maar meer licht nodig.
Tijdig verspenen. Ik doe dat zodra het eerste paar echte blaadjes ontwikkeld is.
Dagelijks water geven van bovenaf met een plantenspuit. Zorg dat de rolletjes niet uitdrogen, maar maak ze ook niet kletsnat. De rolletjes drogen minder snel uit wanneer je ze tegen elkaar zet.
Ik knip steeds ongeveer 1/2 à 1/3 van de rolletjes af. Je zal dan sneller een plastieken potje vinden dat hoog genoeg is om het zaaisel gemakkelijk te kunnen afdekken om warm en vochtig te houden, en je kan de rolletjes dieper steken bij het verspenen. Het afgeknipte deel mag gewoon in het compostvat. (Ook wanneer je wc-rolletjes niet gebruikt om in te zaaien, kunnen ze uiteraard in het compostvat.)
Maak de rolletjes zeker bij tomaten kort genoeg, om diep genoeg in het potje te kunnen steken bij het verspenen.
Soms lees je ook iets over voorzaaien in eierdoosjes. Daar heb ik veel minder goede ervaringen mee. Er kan slechts heel weinig zaaigrond in zo’n vakje en er is bijgevolg erg weinig plaats voor de zich ontwikkelende worteltjes. Ik heb ook ervaren dat het karton van eierdoosjes snel zo wak en slap wordt dat het nadien nog moeilijk te manipuleren is.
Wanneer je het plantje wil uitplanten in een droge grond, dan hou je de aarde in en rond het rolletje best vochtig genoeg totdat het rolletje voldoende verteerd is. Een droog rolletje kan de wortelontwikkeling tegenhouden.
Soms ‘pel’ ik een stuk van het kartonnen rolletje weg bij het verspenen. Dat doe ik enkel als ik merk dat het aardkluitje vast genoeg is om daarbij niet uit mekaar te vallen.
Je kan eventueel enkel de bovenste helft van het rolletje vullen met zaaigrond, en de onderste helft met gewone potgrond. Zo vindt het jonge plantje sneller meer voeding.
Niet alles gedijt even goed in WC-rolletjes. Bij mij werkte het prima voor tomaten, pepers, paprika, look en tuinbonen. Het werkte niet goed voor sla en koriander.

Enkele foto’s:

In dit stadium moeten de tomaten verspeend worden naar een potje, anders wordt de groei gehinderd. Doordat er een stuk van het rolletje afgeknipt was, was het heel gemakkelijk om het plantje met rolletje en al wat dieper te steken bij het verspenen. In dit geval was het rolletje wel wat véél afgeknipt.

Soms wordt er gesproken over ‘kiemblaadjes’ en ‘eerste paar echte blaadjes’. De kiemblaadjes zijn de allereerste blaadjes die je ziet bij het ontkiemen. Vaak verdwijnen die na een tijdje, in tegenstelling tot de eerste echte blaadjes die later ontstaan. (links: tomaat – rechts: peper)

Voorzaaien in wc-rolletjes kan erg plaatsbesparend zijn.

Tuinbonen zaai ik voor in wc-rolletjes in de serre. Zo zijn ze veilig voor muizen en voor teveel nattigheid, tot ze veilig kunnen uitgeplant worden. (klik op de foto om te vergroten)

genoeg ontkiemd om uit te planten – als je langer wacht geraken de wortels van de tuinbonen verstrengeld

Idem voor knoflook. Bij het koken vind je in een bol look soms nogal kleine teentjes. Die hou ik dan apart om te planten.

Peper, paprika en tomaten, klaar om te verspenen in een potje. (klik op de foto om te vergroten)

Toevoeging 11/05/2021:
Ook met prinsessenbonen lukt het prima. Ben je het beu dat hongerig gevogelte de ontkiemende boontjes aanziet voor vette wormen? Wil je bonen zaaien, maar is het de komende week nog te koud? Wordt er een lange periode van regen voorspeld en gaan de boontjes weer eerder rotten dan ontkiemen? Je kan ze op een warmere en beschutte plaats voorzaaien in wc-rolletjes. Ik laat de bonen een uurtje voorweken, en dan stop ik ze in rolletjes in licht vochtige aarde. Zeker niet te nat! Zodra ze groot genoeg zijn om niet meer met een lekker vogelhapje te verwarren, gaan ze met rolletje en al de grond in. (klik op de foto om te vergroten)