sambal oelek en pesto: recept

Wanneer ik sambal oelek maak, dan doe ik die in kleine bokaaltjes om te bewaren. Zo’n kleine potjes zijn ook handig om aan vrienden of familie te geven van wie ik weet dat ze op tijd en stond een pikantigheidje lusten. Van de wederomstuit vraagt men mij wel eens hoe ik die sambal oelek maak. Dan verwijs ik naar dit schrijfseltje.
Deze zomer maakte ik opnieuw drie keer sambal met zelfgekweekte pepertjes. Natuurlijk heb je telkens een andere hoeveelheid geoogste pepertjes en moet je de hoeveelheden van de overige ingrediënten in evenredigheid aanpassen. Ik ben evenwel een man van cijfertjes, grafieken en tabellen – te pas en geregeld ook te onpas –  en daarom maakte ik een recept in tabelvorm. Om het handig te kunnen afdrukken, heb ik het in Excel op één A4’tje gemikt. Je kan het downloaden, aanpassen of delen naar eigen goeddunken.


Niemand vroeg me ooit hoe ik pesto maak. Waarom zou men ook?
Gezien de wisselende hoeveelheden basilicum die ik uit m’n bescheiding lochtingske kan halen, maakte ik ook voor pesto zo’n receptje. Het is me immers wel vaker overkomen, dat ik veel te veel van iets in de pot gooi omdat ik stomweg de hoeveelheid uit het recept vergat om te rekenen. Dat ligt vanzelfsprekend volkomen aan mij, en niet aan het recept in kwestie, maar toch. Ik gooi het hier ook maar online – je weet tenslotte maar nooit of iemand er iets aan heeft.


Groeten,
Guy

Pesto! Sambal!

In een eerder stukje zeurde ik over basilicum, en dat ik daarmee ooit wel eens pesto zou maken en zo. Het kwam er maar niet van.
Maar of ik intussen eindelijk pesto gemaakt heb? Jazeker!
Fuck pijnboompitten evenwel, wegens veel te duur. Ik vond een doosje cashewnoten in de kast, en ik heb deze maar gebruikt. (we hebben een massa verse en tevens gratis okkernoten liggen, maar is dat niet te bitter? En wat met dat bruin pelleke?)

Het is dus geworden:
– 60 gram basilicum (gewicht droog aan den haak)
– 60 gram cashewnoten (droog geroosterd in een pan)
– 70 gram parmezaan (het was alleszins iets gelijkaardigs)
– 8 cl olijfolie (+een klein scheutje van m’n mediterrane kruidenolie)
– twee dikke tenen look (ik heb graag look)
– een weinig gemalen peper
De hele reutemeteut in een grote maatbeker gepropt, en daar dan de staafmixer op losgelaten. Heerlijk!

zo ziet 60 gram basilicumblaadjes eruit, gewassen en min of meer droog gemaakt met de slazwierder
(water mengt niet met de olie in de pesto)

Natuurlijk is het te veel om direct naar binnen te spelen, dus meer dan de helft ging meteen de diepvriezer is. Hierbij nog een gratis tip: zulke dingen kan je met huishoudfolie in een rolletje invriezen. Later kan je van die bevroren pestoworst de portie afsnijden die je wenst te gebruiken. (als je de pesto liever meer vloeibaar hebt, kan je gewoon een beetje extra olie door de pesto roeren)

Terwijl ik dit zit te schrijven, ben ik Tortilla Chips met pesto aan het vreten, wegens ontzettend lekkere pesto, en merk ik dat de pesto donkerder wordt waar het pesto-oppervlak een tijdje in contact is met de lucht. Ik heb wat citroensap geperst en een weinig erdoor gemengd.
* toevoeging 30 minuten later: Het gebeurt nog steeds, weliswaar veel minder. Méér citroensap ga ik niet toevoegen wegens mogelijks verknoeien van de smaak.*

Hey, nu ik toch bezig ben over m’n kookperikelen, zal ik ook maar meegeven hoe ik m’n sambal oelek precies gemaakt heb. Zoals je weet, of ook niet, heb ik dit jaar voor het eerst veel meer pepertjes dan ik zomaar kan gebruiken. Wanneer je veel pepertjes oogst, kan je ze invriezen, drogen, of bewaren door er sambal van te maken. Ik heb hier enkele links met recepten geplaatst, onder het lemma ‘paprika en peper’. Zelf ben ik voor een versie met veel zout gegaan, met het oog op langere bewaring.
Ik begon met een verse oogst van 1100 gram habanero, jalapeno en Spaanse peper. Na het kuisen was daar nog ruim 900 gram van over. Van de habanero’s heb ik enkel de allergrootste zaadlijsten verwijderd, verder liet ik de meest zaadjes er gewoon bij. Fijn hakken, samen met een hele bol look, en met 150 gram zout op een zacht vuurtje zetten. Zachtjes het vocht laten uitkoken tot de gewenste consistentie. (laten aanbranden = vuilbak!) Tussendoor nog 4 eetlepels azijn, 4 eetlepels suiker (naar smaak) erbij roeren, en een scheutje olijfolie. Zodra klaar: nog warm in gesteriliseerde bokaaltjes doen, en klaar is Kees, of hoe de kok van dienst ook moge heten. Van die ruim een kilo pepertjes had ik uiteindelijk een halve kilo sambal. Zulke kleine bokaaltjes zijn ook handig om cadeau te doen.

Dit was de tweede ‘batch’ sambal oelek die ik maakte, en er komen nog voldoende pepertjes aan voor een derde partij. Ik ga er dan wel op letten dat de sambal iets vloeibaarder is, en een tikje meer olijfolie bijvoegen, om minder luchtbelletjes in de gevulde bokaaltjes te krijgen. Als je iets een tijd wil bewaren, vermijd je best luchtbellen in de bokaal.

En nu ga ik rustig verder Westmalle Dubbel drinken, vooraleer het hier een fokking kookboek wordt. Een oude vriendin – oud in de betekenis van ‘reeds lange tijd’ – zou vanavond langskomen om samen pizza te maken en te eten (zelfgemaakte pizzasaus! – néé ik ga hier niet nóg een recept schrijven), maar telefoneerde om te melden dat een kwalijke hoest zich meester gemaakt had van haar luchtwegen. De kans is groter dan het een verkoudheid betreft dan COVID-19, al is die laatste qua aantal besmettingen per dag momenteel alle records aan het verbreken, maar gezien m’n medische achtergrond is het maar beter om geen onnodige risico’s te nemen.

situatie COVID-19 op 09/10/2020

De dame in kwestie drinkt al gaarne eens een Westmalle Dubbel, en bij voorkeur zelfs twee of drie, en ik sluit niet uit dat het er soms wel eens méér zijn. Het behoeft geen verdere toelichting waarom we nu meer van het desbetreffende bier in huis hebben dan doorgaans het geval is, en wie ben ik om niet te zorgen dat de toestand zo snel mogelijk weer genormaliseerd wordt. En het is nog vrijdag ook.

Dat doet me eraan denken: tegenwoordig weet ik vaak niet eens welke dag van de week het is. “Nog een goed weekend he” riep ik gisteren de installateur van onze nieuwe badkamer nog na toen hij weer vertrok. Op een normale donderdagvoormiddag. Zo’n coronacrisis is niet goed voor iemands tijdsbesef. Vóór de scholen terug open waren, had ik zelfs op het merendeel van de dagen geen idee welke dag van de week het was. Op sommige dagen ging dat gemakkelijker dan op andere. Bijvoorbeeld: als vrouwlief frieten begon te bakken, dan was het zondag. Maar laat ons hier vooral niet te ver uitweiden. Gesundheit!

Groeten,
Guy

Toevoeging 17/10/2020:
Nog enkele tips wanneer je sambal maakt:
– Draag wegwerphandschoenen. Nitril handschoenen zijn beter geschikt om lange tijd met pepers te werken dan latex handschoenen. (de blauwe handschoentjes zijn vaak nitril en de witte latex)
– Wanneer je toch met blote handen met pepers in de weer geweest bent: blijf met uw vingers uit uw ogen! En wees voorzichtig bij het bepotelen van euh… andere gevoelige lichaamsdelen!
– Snij de pepers steeds eerst eens middendoor – het kan voorkomen dat je aan de buitenkant niks ziet, maar de binnenkant beschimmeld is.

ok aan de buitenkant, niet ok aan de binnenkant

– Als je een keukenrobot gebruikt: hak de boel fijn genoeg, maar niet té fijn. Het moet tenslotte geen peperpuree worden.
– Doe het zout er meteen bij. Het zout helpt om water aan de fijngehakte peper te onttrekken.

Toevoeging 18/10/2020:
Die zelfgemaakte sambal vind ik bijzonder lekker, lekkerder dan eender welk pikant spul ik ooit in de winkel kocht, doch je weet wat er gezegd wordt over smaken en kleuren.
En hier de derde en laatste batch sambal oelek van 2020:

basilicum en de edele kunst van het pimpen der diepvriespizza’s

Basilicum kennen we natuurlijk allemaal van pesto, en als toevoeging bij slaatjes en tomaten. Ik gebruik basilicum steeds op pizza’s. Vrijdag is onze vaste pizzadag. Vooral door luiheid zijn dat doorgaans diepvriespizza’s. Op zich is er niks mis met diepvriespizza’s hoor, maar ik pimp ze toch wel liever. Extra kaas, hesp, olijven, sardientjes, rozemarijn, verse paprika, peper, mozzarella, tomaatjes, whatever de koelkast en den hof op dat moment te bieden hebben, en natuurlijk ook basilicum, en liefst niet al te zuinig. Basilicum blijkt heel gemakkelijk te kweken spul te zijn. Ik heb er steeds in huis staan, en het leutige is: één pot basilicum is genoeg om héél veel basilicum te kweken, zonder per se telkens opnieuw te moeten zaaien.

“stilleven van citroengras en basilicum”

Je kan het zaaien, enkele planten laten bloeien en heel gemakkelijk het zaad oogsten om de volgende generatie te zaaien. Maar wat ik plezanter vind, is een takje afknippen, de onderste blaadjes gebruiken voor het gerecht in kwestie, en de rest van het takje met enkel nog de bovenste blaadjes eraan in water zetten. Vrij snel komen er wortels aan, en heb je een nieuw plantje. Het toppen zorgt bovendien voor zijscheuten en meer oogst. Zo hebben we het hele jaar door vers basilicum in huis.

Ik schrijf dit op een vrijdag pizzadag, en door de meute egoïstische coronahamsteraars waren er vandaag geen diepvriespizza’s meer in de plaatselijke supermarkt ter beschikking. Gelukkig zaten er in de diepvriezer nog enkele diepvriespizza’s, of we moesten mogelijks overschakelen naar fatsoenlijk voedsel – the horror. Maar pizzadag is een perfecte gelegenheid om enkele foto’s te nemen teneinde de potentieel eeuwige kringloop van een basilicumleven te illustreren.

Enkele weken geleden, op een donderdag toen ik de pizzavoorraad voor komende vrijdag alreeds wilde aanvullen, en ik weer eens routinematig de parking opreed van de dichtstbijzijnde supermarkt die evenwel nooit open is op donderdag, besloot ik om dan maar eens verder te rijden naar de Aldi. Want daar hebben ze steeds een interessant doch goedkoop assortiment lekkere koekjes, en mogelijkerwijs vielen de pizza’s ook nog wel mee. En ook: thuis is het op donderdag nogal ambetant met de poetsvrouw in wier weg ik niet wil lopen. Al is dat eerder een flauw excuus om die ietwat ongemakkelijke sociale situatie zoveel mogelijk te vermijden. Ik vind nogal veel sociale situaties ongemakkelijk, eigenlijk. Maar we hadden het over diepvriespizza’s, en f***ing h*ll, die diepvriespizza’s van de Aldi waren echt wel diepvriespizza’s “vandenAldi”. Wat een slappe, fletse troep was me dat zeg, gepimpt of niet. Daar viel gewoon niet tegenop te pimpen. Nu ja, dat weten we dan ook alweer, voor de toekomst en zo.

Misschien nuttig om te weten (of misschien ook niet – weet ik tenslotte veel): kruiden uit de supermarkt zijn geen lang leven beschoren. Het is evenwel vaak mogelijk om de plant te redden en er verder mee te kweken. Vorig jaar kocht ik zo’n geforceerd potje koriander, waarvan ik meteen een deel gebruikte om te koken, en de rest voorzichtig in drie stukken verdeelde om apart te planten. Zo ben ik ook aan de zaadjes geraakt waarmee ik dit jaar koriander ga proberen te kweken.
Over het in leven houden van supermarktkruiden vond ik op het WWW twee artikeltjes uit HLN, ééntje uit 2015 en ééntje uit 2019. Grappig hoe ze, op de intro na, woordelijk overgeschreven zijn. Journalistiek met een heel kleine j.

Groeten,
Guy


Toevoeging 11/04/2020:
Ik ga dit jaar véél basilicum trachten te kweken, genoeg om misschien ook af en toe pesto te maken. Ik heb intussen een tweede potje met stekjes geplant, alsook een potje gezaaid.

Stekjes:

Zaaisel:


Toevoeging 21/09/2020:
Welnu, pesto maken is er alsnog niet van gekomen, maar ik heb wel veel basilicum gebruikt. Op de pizza, in de spaghetti, bij het beleg op de boterham, in slaatjes,… Toen ik bezig was met deze in potjes te planten, kwam de buurvrouw aan ‘den draad’ een babbeltje slaan. Ik heb ze meteen ook maar enkele plantjes cadeau gedaan, vandaar dat het aantal plantjes niet overeenkomt met het aantal stekjes op de tweede foto.